سخن بزرگان ارزش علم از دیدگاه  دین مبین  اسلام

لَوَ عِلمتُم ما فی طلب العلَمَ لطلبتموه و لو بسفك المهج و خَوض اللُجَج  
 اگر می‌دانستید در نتیجه طلب و تحصیل علم به چه سعادت‏هائی می‌رسید، به دنبال آن می‌رفتید ولو به اینكه خون شما در این راه ریخته شود و یا مستلزم این باشد كه به دریاها وارد شوید و اقیانوس‏ها بپیمائید» (بحار، ج 2 ص 177 )
وَلَيسَ اِلَي اللّهِ تَعالي طَريقٌ يُسلَکُ اِلاّ بِالعِلمِ، وَالعِلمُ زَينُ المَرءِ في الدُّنيا، وَسِياقُهُ اِلَي الجَنَّةِ، وَبِهِ يَصِلُ اِلَي رِضوانِ اللّهِ تَعالي. 
امام صادق (ع) مي‌فرمايد: راهی بغیر از علم برای پیمودن و رسیدن به خداوند وجود ندارد و علم زينت مرد در دنيا است، و صاحب خود را به بهشت می‌رساند و به وسيله‏ي علم، رضاي خداوند عالم را مي توان به دست آورد ( مصباح الشریعه). 


صفات ضروری  استاد    و   دانشجو   از   نظر   امام صادق  (ع)

وَالمُعَلِّمُ يَحتاجُ اِلَي عَقلٍ وَشَفَقَةٍ وَنُصحٍ وَحِلمٍ وَصَبرٍ وَ بَذلٍ. 
در استاد چند صفت بايد باشد، تا استفاده از علم او به وجه اکمل ميسّر شود:
اوّل آنکه ـ عاقل باشد
دوم آنکه ـ صاحب رفق و ملايمت باشد
سوم آنکه ـ مشفق و مهربان باشد
چهارم آنکه ـ نصیحت خالصانه بنماید
پنجم آنکه ـ حليم باشد 
ششم آنکه ـ صبر و شکيبائي داشته باشد
هفتم آنکه ـ بذل علم کند.

وَالمُتَعَلِّمُ يَحتاجُ اِلَي رَغبَةٍ وَاِدارَةٍ وَفَراغٍ وَنُسُکٍ وَخَشيَةٍ وَحِفظٍ وَحَزمٍ. 
دانشجو نيز محتاج است به چند صفت
يکي آنکه ـ رغبت بسيار به تحصيل علم داشته باشد 
دوم آنکه ـ اراده جزم و سخت داشتن 
سوم آنکه ـ فارغ البال‏بودن و هيچ کار با علم جمع‏نکردن
چهارم آنکه ـ عابد و متقی‏بودن
ششم آنکه ـ از هر چه منافي حفظ علم است، اجتناب‏کردن؛ تا قوّت حافظه، ضعيف نشود که قوّت حفظ از براي تحصيل علم، یاوری قوي است
هفتم آنکه ـ مقوّيات تعقل به کار‏بردن و از منافيات آن، احتراز نمودن و بيداري و سحر‏خيزي را ملازم نمودن."( مصباح الشریعه )

مقدمـه مؤلفین

پژوهش روندی فعالانه، هشیارانه و سامان‏مند برای کشف، تعبیر و بازنگری پدیده‌ها، رخداد‌ها، رفتار‌ها و فرضیه‌ها در راستای حل مسائل بشر است. پژوهش، به معنای عام، بررسی یا کاوشی سخت‏کوشانه و به معنای خاص، تحقیق و تجربه‌ای سامان‏مند و جامع با هدف‌ کشف واقعیت‌های نو و تفسیر درست این واقعیت‌ها، تجدیدنظر در نتیجه‌گیری‌های پیشین، نظریه‌ها و قوانین پذیرفته‏شده در پرتو واقعیت‌های کشف‏شده و به کارگیری عملی نتیجه‌گیری‌ها، نظریه‌ها و قوانین جدید است. در معنایی دیگر، پژوهش فرایند رسیدن به راه‏حل‌های قابل اطمینان از طریق گردآوری، تحلیل و تفسیرداده‌ها به گونه‌ای برنامه‌ریزی‏شده و نظام‌مند است. [۱] 
 در نظام مقدس جمهوری اسلامی توجه ویژه‌ای به امر پژوهش و تولید علم شده است، مخصوصاً مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله العظمي خامنه‌ای(مدظله‌العالي) به شکل ویژه بر اهمیت این امر توجه دارند. به چند فرمایش ایشان در اینجا اشاره می‌شود: 
     باید از مرزهای علمی موجود فراتر رفت. باید راه‌های میان‏بُری را برای تولید علم یافت. هدف از تحقیق و پژوهش تولید علم است و نباید به فراگیری محض در زمینه علم از دیگران قانع بود. ما نباید به فراگیری قانع باشیم باید هدف تحقیق و آموزش ما تولید علم باشد. [۲] 
    مرزهای دانش را بشکنید... انتظار... این است، تولید علم کنید. به سراغ مرزهای دانش بروید. فکر کنید. کار کنید. با کار و تلاش می‌شود از مرزهایی که امروز دانش دارد، عبور کرد. [۳] 
    آنچه که اساتید ما برای پیشرفت علم، وجهه همت خودشان باید قرار بدهند،... شجاعت علمی در همه بخش‌هاست... نظریه را دنبال کنند، تولید کنند، خلق کنند، ابداع کنند، نقد کنند. [۴] 
    کشوری که دستش از علم تهی است، نمی‌تواند توقع عزّت، توقع استقلال و هویت و شخصیت، توقع امنیت و توقع رفاه داشته باشد. [۵] 
    دانشگاه‌ها باید به علم اهمیت بدهند. اهمیت دادن، فقط یک امر قلبی نیست، عمل لازم دارد. این عمل، مقدمات و برنامه‏ریزی و اهتمام شدید لازم دارد. [۶] 
    پایه و زیر بنای اقتدار آینده شما ملت عزیز، در قدرت علمی است. [۷] 
    نگاه به علم و تحقیق و ساماندهی وضع علم و تحقیقات در کشور... کار کلانی است که باید حتما اهتمام جدی نسبت به آن ورزیده شود [۸]. 
    فضای عمومی کشور، بایستی فضای ترویج، تولید، گسترش و تحقیق علم و پرورش عالم و محقق باشد. [۹] 
    علم و تحقیق کلید قطعی پیشرفت کشور است. تحقیق علمی فقط به معنای فراگیری و تقلید نیست، تحقیق ضد تقلید است. پیشرفت کشور نیازمند حرکت علمی بسیار قوی است. تولید علم و تحقیقات، حیات آینده کشور است. برای خدمت‌رسانی بهتر به مردم، کارهای دقیق پژوهشی لازم است. عنصر تحقیق و پژوهش در همه جا به صورت یک اصل در مجموعه کار‌ها باید مورد توجه قرار گیرد. اگر ژرف‏یابی و پژوهش نباشد; نتیجه‌اش یک جا ایستادن، در جا‏زدن و با دنیای پیرامون خود به تدریج بیگانه‌تر‏شدن است. محققین ما باید راهی را بروند که ابن سینا، خوارزمی و زکریای رازی پیموده‌اند. [۱۰، ۱۱] 

پژوهش یکی از اساسی‌ترین نیاز‌ها برای نیل به پیشرفت و توسعة همه جانبة یک کشور است و قدرت و استقلال هر کشوری بر پژوهش و تولید علم استوار است. بنابراین نوع و سطح فعالیت‌های پژوهشی یکی از شاخص‌های اصلی توسعه و پیشرفت محسوب می‌شود. موفقیت در تمام فعالیت‌های مربوط به توسعه به نحوی به گسترش فعالیت‌های پژوهشی بستگی دارد. پژوهش یکی از محورهای مهمی است که ضامن پیشرفت و توسعة پایدار در هر کشور به شمار می‌آید. 
اگر پژوهشی صورت نگیرد، دانش بشری افزایش نخواهد یافت و دچار سکون و رکود خواهد شد. بدون انجام پژوهش، امور آموزشی نیز از پویایی و نشاط لازم برخوردار نخواهد بود. از این رو یکی از عوامل اساسی پیشرفت در کشورهای توسعه‏ یافته، توجه خاص به امر پژوهش است. اصولاً پیشرفت و توسعه، ارتباط مستقیمی با تحقیقات علمی دارد و رشد و توسعة کشورهای پیشرفته در نتیجة سرمایه‌گذاری در بخش پژوهش است. حجم وسیع پژوهش‌های علمی در کشورهای توسعه یافتة صنعتی گویای این واقعیت است. 
تحولات زندگی بشر در قرن بیستم نشان از گسترش روز افزون اهمیت علم و تحقیق داشت، به ویژه در نیمه دوم این قرن کشورهای صنعتی و در حال توسعه با آگاهی از نقش پژوهش در خلق فن‌آوری و شتاب‌دهی برای توسعه، عمده توجه خود را مصروف تقویت و ارتقای بخش تحقیق نموده‌اند. از این روست که می‌توان گفت بین پیشرفت بخش تحقیق و شتاب توسعه فراگیر و پایدار در هر کشور ارتباط مستقیم برقرار است. 
نقش پژوهش در توسعه همه‌جانبه پایدار چنان برجسته و انکارناپذیر است که بدون تردید می‌توان آن را نیروی محرک توسعه در همه‏ي حوزه‌ها اعم از فرهنگ، اقتصاد، سیاست و جامعه دانست. اما علی رغم اعتراف و اذعان نسبت به اهمیت مقوله پژوهش، این حوزه با دشواری‌های ساختاری و عملکردی فراوانی مواجه است. 
در هر مرکز آموزشی-پژوهشی اجرای تحقیقات و انتشار آن یکی از شاخصه‌های عملكرد فعالیت‏هاي پژوهشي محسوب می‌شود. در این راستا معاونت تحقیقات و فن‏آوري دانشگاه علوم پزشكي بقیه‌الله (عج) برای دستیابی به اهداف متعالی این دانشگاه در امر پژوهش به تهیه شیوه‏نامه‌ای برای یکپارچگی و ساختارمندی فرایند تحقیق پرداخته است. اهداف اصلی نگارش این کتاب به قرار زیر است:
۱-    قانونمندی: فرایند پژوهش نیازمند ساختار قانونی منسجم، كل‏نگر و همه‏جانبه است. بدون فراهم‏كردن بستر و سازوكار قانوني و با اتکا به سلایق فردی و بخشی روند مدیریت تحقيقات ساختاری جزیره‌ای به خود خواهد گرفت و این باعث هرج و مرج می‌گردد بنابراين مقتضی است که در هر بخش تحقیقاتی این کار مبتنی بر قانون واحد و جامع اجرا شود. 
۲-    یکپارچه‏سازی: نبود ادبیات، قوانین و ساختار یکسان در بخش تحقیق از موانع اصلی هماهنگی و یکپارچگی است که با نگارش این کتاب و رفع موانع و معضلات می‌توان گامی استوار در راه رسیدن به این هدف سترگ برداشت. دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج) مبتنی بر اصول مدیریت كارآمد و اثربخش در عرصه‏ي تحقيق و پژوهش نظیر ساده‏سازی و تسهيل روند‏هاي اجرایی، عملگرایی و برونداد محوری به یکپارچه‏سازی روند اجرایی فرایندهای پژوهشی اعم از پایان‏نامه‌های دانشجویی، پروژه‌های تحقیقاتی پرداخته است و کلیه موارد فوق‏الذکر با یک ساختار واحد مدیریت می‌شوند. 
۳-    مدیریت‏پذیری: مدیریت پذیری بخش تحقیق یکی از اهداف کلان و صعب‏الحصول در همه مراکز پژوهشی می‌باشد. اساساً مدیریت بر پژوهشگران و ساختارمند‏نمودن کارکرد آنان در جهان مدیریت با عنوان" مدیریت بر مدیریت ناپذیر" شناخته می‌شود.[12] در صورتیکه فرایند‌ها و روش‌ها در امر تحقیقات معین و ساختارمند باشند این امر تسهیل خواهد شد. 
۴-    آمادگی برای ورود به عرصه" نظام جامع مدیریت تحقیقات " دانشگاه: این کتاب مقدمه‏ای‏ست برای ورود به فاز اجرایی نظام جامع مدیریت تحقیقات در دانشگاه که به کمک این سیستم مدیریت یکپارچه و جامع تحقیقات امکان‏پذیر خواهد شد و با استفاده از مبانی نرم‏افزاری و مدیریت اطلاعات کلیه فرایندهای مدیریتی تحقیقات متمرکز خواهد گردید. 
از آنجا که پایان‏نامه‌ها، رساله‌ها و گزارش نهایی طرح تحقیقاتی مصوب، از انتشارات رسمی‌ دانشگاه تلقی می‌گردد و در مجامع و انتشارات علمی، قابل استناد می‌باشد و با توجه به‌ اینکه بر اساس مقررات و دستورالعمل‌های مراکز دانشگاهی و پژوهشی مختلف، فصول و عنوان پایان‏نامه‌ها، رساله‌ها و پروژه‌های تحقیقاتی تا حدی متفاوت است لذا لازم است بر اساس معیار‌ها و ضوابط قابل قبول علمی‌ و طبق چارچوب مشابه و ‌یکسان تهیه و از آن دفاع شود. هدف از  تاليف ‌این اثر، آشنايي،راهنمايي و هدايت دانشجويان و پژوهشگران با ساختار استاندارد‌ و الگوی واحد در امر اجرا، تنظیم و تدوین گزارش پایانی طرح‌های تحقیقاتی، رساله‌ها و پایان‏نامه‌های مصوب دانشگاهی است. بنابراين مطالعه‏ي اين راهنما به دانشجويان و پژوهشگران علاقه‏مند  پژوهش توصيه مي‏شود.
همانگونه که مستحضرید فرایند تالیف و نشر هرگز عاری از خطا نیست و ما نیز از این امر مستثنی نیستم.  بنابراين پیشاپیش از نقایصی که در کتاب موجود است از خوانندگان محترم طلب بخشش داریم. جهت ارتقا و غناي كيفي و كمّي اثر هر گونه اصلاح و یا پیشنهادی را به آدرس الكترونيكي rbt@bmsu.ac.ir ارسال نمایید تا در چاپ‏های بعدی مورد توجه قرار گیرد.

 
 
امتیاز دهی